تعریف فشار خون

فشار خون بالا یا پرفشاری خون که گاهی به آن پرفشاری شریانی گفته می‌شود، یک بیماری مزمن است که در آن فشار خون در شریان‌ها بالا می‌رود. در تعریف فشار خون قلب مثل يك پمپ با هر انقباض خون را وارد شريانهاي بزرگ مينمايد در يك شخص بالغ طبيعي ميزان خوني که در حال استرات در هر دقيقه توسط قلب به داخل سرخرگها پمپ مي شود در حدود 5-6 ليتر ميباشد که به آن برون ده قلب ميگوئيم سرخرگ ها . سرخرگهاي بزرگ بصورت لوله هایی هستند که وظيفه انتقال خون را از قلب به سرخرگهای کوچک و مويرگها به عهد دارند . خون در داخل شريانها داراي فشار است که به آن فشار خون می گویند. تعریف فشار خون در واقع ميزان نيرويي است که به جدار سرخرگها وارد مي شود تا خون در سراسر بدن گردش پيدا کند. به دنبال افزایش فشار خون، قلب باید برای حفظ گردش خون در رگ‌های خونی شدیدتر از حالت طبیعی فعالیت کند. فشار خون شامل:

الف ) فشارخون سيستوليک يا ماکزيمم: زماني است که قلب ميزند.

ب) فشار خون دياستوليک يا مي نيمم: زماني است که قلب شل مي شود .

فشار خون به صورت فشار سیستولیک روی فشار دیاستولیک گزارش می شود، به عنوان مثال صد و بیست روی هفتاد 70/120 (به طور دقیق تر فشارخون به صورت میلی متر جیوه توصیف می شود بنابراین بهتر است بگوییم فشار خون صد و بیست روی هفتاد به جای دوازده روی هفت.)
فشارخون بالای درمان نشده، فشار روی قلب و شریان ها را افزایش می دهد و در نهایت موجب تخریب عضو می شود. فشار خون خطر نارسایی قلب، حمله قلبی (سکته یا انفارکتوس قلبی) و سکته مغزی را افزایش می دهد.

  • در بعضي افراد ممكن است فقط فشارخون سيستولي بالاتر از حد طبيعي باشد(140 ميليمتر جيوه يا بيشتر) مانند فشارخون 82/ 148 ميلي متر جيوه كه به آن فشارخون بالاي سيستولي تنها مي گويند، فشارخون بالاي سيستولي بيشتر در افراد سالمند ديده مي شود.
  • فقط فشارخون دياستولي بالاتر از حد طبيعي باشد (90 ميليمتر جيوه يا بيشتر) مانند فشارخون96/ 134ميليمتر جيوه كه به آنفشارخون بالاي دياستولي تنها مي گويند.
  • افرادي كه فشارخون آن ها در محدوده پيش فشارخون بالاست ،بيشتر در معرض خطر افزایش فشارخون و ابتلاء به بيماري هستند .
  • در افراد مبتلا به بيماري قلبي، كليوي، سكته مغزي و ديابت فشارخون طبيعي کمتر از مقداری است که برای سایر افراد در نظر گرفته شده است،اگر فشارخون اين افراد در محدوده پيش فشارخون بالا باشد به عنوان فشارخون بالا محسوب مي شود و بايد تحت درمان قرار گيرند.
  • بهترين راه براي پي بردن به مقدار فشارخون هر فرد اندازه گيري منظم آن با دستگاه فشارسنج است.
  • در افرادي كه فشارخون طبيعي و كمتر از 90/140 ميلي متر جيوه دارند ،حداكثر 2 سال يك بار لازم است فشارخون آن ها اندازه گيري شود.
    بیماری فشار خون بالا قاتل خاموش نامیده می‌شود، زیرا بی‌ سروصدا و بدون علامت شخص مبتلا را به مرگ و پایان زندگی نزدیک می‌کند و اگر پرفشاری خون در مراحل اولیه کنترل نشود، نه‌‌تنها فعالیت دستگاه قلب و عروق، بلکه سایراعضای بدن نیزدچار مشکل می‌شود.
    حال چرا فشار خون مهم است و چرا بايد جدي گرفته شود؟ چهار دليل عمده وجود دارد:
    بيماري فشار خون شايع است و با افزايش سن و افزايش اميد به زندگي كه در جوامع امروزي در وقوع است شيوع آن به تدريج در حال افزايش است. از طرف ديگر زندگي ماشيني و تغيير روش زندگي موجب شيوع مضاعف آن شده است به طوري كه عليرغم افزايش امكانات پزشكي و اهميت و توجه پزشكان به بيماران هنوز شيوع فشار خون در حال افزايش است و بر اساس نظريه سازمان بهداشت جهاني احتمالا شيوع آن رو به كاهش نخواهد بود.
    علت دوم اهميت پرفشاري خون در بي سر و صدا و بي علامت بودن آن است. بر خلاف اعتقاد عوام كه فكر مي كنند من مشكلي ندارم و بنابراين فشار خون ندارم. فشار خون يك بيماري كاملا بي سر و صدا و بي علامت در اغلب افراد است و علايمي چون سر درد يا احساس سنگيني يا سر گيجه و علايمي اين چنيني در قليلي از بيماران رخ مي دهد. پس اين بيماري اهميت غربالگري و پيشگيري را دارد.

عوامل

تحقیقات نشان داده است که آسیب دیدن سلولهای کلیوی intimal fibroplasias مهمترین علت ابتلا به فشار خون در افراد مسن می‌باشد. بهترین راه برای جلوگیری آسیب دیدن سلولهای کلیوی اصلاح رژیم غذایی و استفاده از میوه‌ها و سبزیجات و دانه‌های کامل غلات و حبوبات و مغزها و دانه‌ها و خودداری از مصرف دانه‌های تصفیه شده و بدون پوسته غلات و جلوگیری از افزایش وزن می‌باشد.

  • چاقی و اضافه وزن
  • سیگار کشیدن
  • مصرف الکل
  • رژیم‌ غذایی‌: حاوی‌ نمک‌ یا چربی‌ اشباع‌ شده‌ زیاد و عدم مصرف میوه و سبزی
  • کم تحرکی و نداشتن فعالیت بدنی کافی
  • استرس
  • عوامل‌ ژنتیکی‌: اگر یکی از والدین و یا هر دو دچار فشار خون بالا باشند، خطر ابتلای فرد به فشار خون بیشتر است. سابقه‌ خانوادگی‌ فشار خون‌ بالا ، سکته‌ مغزی ‌، حمله‌ قلبی‌ یا نارسایی کلیه
  • مصرف‌ قرصهای‌ ضد حاملگی ‌، استروییدها و بعضی‌ از انواع‌ داروهای‌ مهارکننده‌ اشتها یا دکونژستانت‌ها

از هر ده نفر مبتلا به فشار خون بالا ، در نه نفر آنان ، یعنی 90% علت دقیق برای فشار خون شناخته نشده است که نوع اولیه پرفشاری خون نامیده می‌شود.
در تعداد کمی از افراد مبتلا به فشار خون بالا (نوع ثانویه پرفشاری خون) عواملی همچون تنگ شدن سرخرگ کلیوی و یا اختلال در تولید هورمونهای مترشحه از غدد فوق کلیوی، بیماریهای بافت کلیه در ایجاد بیماری نقش دارند. و یا برخی اوقات ، بعضی داروها مثل داروهایی که برای درمان آرتریت و یا افسردگی استفاده می‌شود، موجب افزایش فشار خون می‌گردد.

درمان بیماری فشارخون بالا

فشارخون بالای اولیه درمان قطعی ندارد واحتمال بهبودی کامل بسیار نادر است ،اما اگر فشارخون بالا بموقع تشخیص داده شده و درمان شود وهمچنین بیمار بطور مرتب تحت مراقبت باشد، قابل کنترل است و می توان از عوارض آن پیشگیری نمود.در فشارخون بالای ثانویه اگر علت وبیماری که سبب ایجاد فشارخون بالا شده است درمان شود، در اکثر موارد فشارخون به حد طبیعی بر می گردد وبیماری بهبود می یابد.