قرص و داروهای کاهش فشار خون بالا

5134

فشارخون بالا از علل قابل پیشگیری حمله های قلبی ، نارسایی قلبی و نارسایی كلیوی ‏است. این بیماری به صورت خاموش و بی صدا در طول سالیان با آسیب عروقی باعث ‏عوارض فوق می شود. بنابراین تشخیص سریع و كنترل آن از اهمیت خاص برخوردار ‏است. در موارد خفیف ممكن است با تغییر شیوه زندگی به صورت ترك مصرف سیگار، ‏كاهش وزن و فعالیت ورزشی منظم و رژیم غذایی سالم و بهداشتی فشار خون كنترل شود ‏ولی در صورت عدم موفقیت و در موارد شدیدتر، درمان دارویی فشار خون بالا باید سریعاً شروع شود. ‏گروه های مختلف دارویی در این رابطه مورد استفاده قرار می گیرند. شایع ترین داروهای ‏مورد استفاده در زیر مورد اشاره قرار می گیرند.
ده ها نوع دارو برای فشار خون بالا در بازار وجود دارد که هریک دارای منافع و مضار خاص خود می باشند. بر حسب میزان بالا بودن فشار ، پزشک یک یا چند دارو برای درمان فشار خون بالا تجویز می کند. برای فردی که دچار فشار خون بالا است یا در معرض گرفتار شدن به فشار خون بالا قرار دارد، تغییر در شیوه زندگی بهترین داروی فشار خون بالا است و به کنترل و درمان فشار خون بالا کمک خواهد کرد تا فشار خون کنترل شود. پیش از آغاز درمان فشار خون بالا در بارداری و در زمان های دیگر ، بهتر است تصوری از فرصت های موجود داشت.

بهترین زمان مصرف داروهای ضد فشار خون

مصرف قرص هاي فشار خون در شب، بهتر از مصرف آن در صبح، بيماري را كنترل كرده و احتمال ابتلابه حملات قلبي و سكته را نيز كاهش مي دهد. مطالعات گذشته حاكي از آن بود كه تنظيم زمان و همچنين ميزان مصرف داروها باتوجه به آهنگ تغييرات بيولوژيكي بدن، تاثيرگذاري دارو را بيشتر كرده و از اثرات جانبي آن كم مي كند.
اين در حالي است كه فشار خون زمان خواب، موثرترين فاكتوري است كه احتمال مرگ به دليل ابتلابه بيماري هاي قلبي – عروقي را مشخص مي كند. ميزان فشار خون افراد سالم در شب بين 10 تا 20 درصد كاهش پيدا مي كند. از اين رو افرادي كه ميزان فشار خون آنها در شب به اندازه كافي كاهش پيدا نمي كند، بيشتر در معرض ابتلابه بيماري هاي قلبي - عروقي مانند سكته و حملات قلبي قرار دارند. ميزان فشار خون هنگام خواب در صورتي كه داروهاي فشار خون قبل از خواب مصرف شوند، بيشترين كاهش را خواهد داشت و از اين روست كه احتمال ابتلابه مشكلات قلبي نيز بشدت كم خواهد شد.

مروری بر تعدادی از داروهای فشار خون

برای کنترل فشار خون پزشک ممکن است داروهای مختلفی تجویز کند که مکانیسمهای متفاوتی دارند. معمولاً یک نوع دارو همراه تغییر شیوه زندگی به صورتی که گفته شد به کار می رود. اگر به اندازه کافی موثر نباشد داروهای دیگری اضافه می شوند. انتخاب دارو به عوامل متعددی از جمله شرایط جسمانی فرد بستگی دارد.
داروهای کاهش فشار خون را میتوان به چند دسته تقسیم کرد که بدین شرح است:

داروهای مُدر(ادرارآور)

یكی از شایع ترین گروه های مورد استفاده دارویی می ‏باشند‎.‎‏ این داروها سبب دفع مایع و سدیم اضافی از طریق ادرار می‌شوند و در نتیجه حجم خونی که قلب باید پمپ کند، کاهش پیدا می‌کند. در بیشتر موارد، درمان افراد مبتلا به فشارخون‌بالا با یک داروی ادرارآور به تنهایی یا همراه با یک داروی دیگر آغاز می‌شود. ادرارآورها گاهی همراه با سایر داروهای ضدفشارخون برای افزایش اثرات ضدفشارخونی آنها بکار می‌روند. نمونه‌های این داروهای ادرارآور عبارتند از: فورزماید، اسپیرونولاکتون، کلروتيازید، هیدروکلروتيازید، تریامترنH، آمیلوراید، بومتانید، کلرتالیدون، اینداپامید و متالوزون. عوارض جانبی این داروها ممکن است شامل افزایش دفعات دفع ادرار و تغییر سطح پتاسیم باشد. این داروها از طریق كاهش حجم خون به واسطه خواص ادرار آوری منجر به ‏كاهش فشار خون می شوند. تنظیم میزان مصرف شده توسط پزشك كاملاً ضروری است. ‏چراكه مهمترین عارضه این داروها كاهش آب بدن (اصطلاحاً دهیدراتاسیون) ممكن ‏است در برخی افراد به ویژه سالمندان مشكل ساز شود. تكرر ادرار در اوایل شروع درمان ‏آزار دهنده است ولی به مرور زمان این عارضه كمتر می شود. به دلیل این عارضه بهتر ‏است این دارو قبل از خواب مصرف نشود. سرگیجه وضعیتی، تعریق و ضعف و بی حالی ‏از عوارض دیگر داروهای مُدر است و ممكن است ناشی از ایجاد كم آبی بدن باشد و در ‏صورت ایجاد باید به پزشك اطلاع داده شود. با توجه به تغییرات ایجاد شده در ‏الكترولیتهای خون ممكن است آزمایشات دوره ای لازم باشد. عارضه دیگر این داروها ‏ناتوانی جنسی در مردان می باشد. شایع ترین داروهای مُدر كه در كشور مورد استفاده می ‏باشند شامل هیدروكلرتیازید، تریامترن- اچ ،اسپیرینولاكتون و فوروزماید می باشند. ‏داروی فوروزماید خواص ادرار آوری قوی داشته و معمولاً در بیماران مبتلا به نارسایی ‏كلیه و نارسایی شدید قلب و موارد مقاوم فشار خون استفاده می شود. ‏

مهارکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE)

از داروهای کنترل فشار خون مهار کننده های ACE هستند که ذخایر آنژیوتانسین بدن را کاهش میدهند. آنژیوتانسین ماده ای است که باعث میشود رگها باریک شوند. نتیجه این است که آرامش پیدا میکنید، شریان باز میشود، فشار خون پایین می آید و قلب کمتر کار میکند. عوارض جانبی میتواند سرفه خشک، جوش های پوستی، سرگیجه، و بالا رفتن سطح پتاسیم بدن باشد. خانم هایی که مهار کننده ی ACE مصرف میکنند نباید باردار شوند.
اين دسته از داروها به بهبود وضعيت عروق خوني کمک مي کنند و اين کار را از طريق مهار تشکيل ماده اي مي کنند که باعث تنگ شدن عروق خوني مي شود. مهارکننده هاي ACE در درمان فشار خون بالا در افراد مبتلا به بيماري قلب و عروق، نارسايي قلبي و يا نارسايي کليوي بسيار موثر هستند. همچون داروهاي بتابلوکر، اين دسته از داروها نيز در صورت تجويز همراه با داروهاي ديورتيک تيازيدي موثرتر عمل مي کنند. این داروها سبب کاهش سطح آنژیوتانسین می‌شوند (یک ماده شیمیایی که سبب انقباض عروق می‌گردد). نتیجه نهایی گشادشدن رگها است که باعث کاهش مقاومت در مقابل جریان خون می‌شود و قلب می‌تواند خون را به شکل موثرتری پمپ کند. نمونه‌های این داروها عبارتند از: انالاپریل ، کاپتوپریل، بنازپريل و لیزینوپریل.
در بیماران دیابتی مبتلا به فشارخون این گروه ‏دارویی با توجه به اثرات مفید ویژه، قدم اول درمانی می باشد. در 10-5 درصد بیماران ‏مصرف این داروها منجر به سرفه خشك و آزاردهنده می شود. عارضه نادرولی مهم این ‏داروها واكنشهای شدید آلرژی است كه به صورت تنگی نفس شدید همراه علائم ‏گوارشی تظاهر می كند.‏
كنترل فشار خون در موارد خفیف تا متوسط ممكن است توسط یك دارو قابل انجام باشد ‏ولی در موارد شدید اغلب نیاز به استفاده بیشتر از یك گروه دارویی می باشد. گاهاً تا ‏رسیدن به فشارخون مناسب نیاز به چندین بار تغییر و یا تعویض دارو می باشد كه در این ‏موارد صبر وتحمل و اطمینان به پزشك توصیه می شود. ‏

بلوکرهاي گيرنده آنژيوتنسين 2

این داروها مانند لوزارتان که یک قرص کاهش فشار خون است، از داروهای کاهنده فشار خون است سبب مهار اثر آنژیوتانسین می‌شوند (بجای اینکه سطح آن ‌را کاهش دهند) و در نتیجه از اثر آن بر روی رگ‌ها و قلب جلوگیری می‌کنند. این داروها اغلب در افرادی تجویز می‌شوند که نمی‌توانند از داروهای دسته قبل استفاده کنند. نمونه‌های این داروها شامل لوزارتان، کاندزارتان و والزارتان می‌باشند . عوارض جانبی ممکن است شامل سردرد و تهوع باشد. اين دسته از داروها نيز به بهبود وضعيت عروق خوني کمک مي کنند ولي اين کار را از طريق مهار عملکرد آن ماده شيميايي تنگ کننده عروق خوني مي کنند. اين گروه دارويي نيز همچون مهارکننده هاي ACE در افراد مبتلا به بيماري عروق کرونر، نارسايي قلبي و نارسايي کليوي موثر هستند.

مهارکننده‌های آلفا

استرس باعث بالا رفتن فشار نرمال خون می‌شود. مهارکننده‌های آلفا از داروهای کاهش فشار خون محسوب میشود. این داروها از تنگ‌شدن سرخرگ‌ها جلوگیری کرده و اثر هورمون استرس تحت عنوان اپي‌نفرين (که موجب افزایش فشارخون می‌شود) را مهار می‌کنند. امروزه دیگر این داروها زیاد توصیه نمی‌شوند، البته گاهی تجویز می‌شوند. نمونه‌های این داروها شامل پرازوسین، ترازوسین و دوگزازوسین می‌باشند و داروی ضد فشار خون هستند. عارضه جانبی عمده سرگیجه است.

بلوکرهاي کانال کلسيم

مسدود کننده های کانال کلسیم حرکت کلسیم به درون سلول های قلب و رگها را کند میکند. از آنجا که کلسیم باعث میشود قلب قوی تر منقبض شود این دارو باعث میشود انقباض قلب کندتر شود و فشار خون پایین بیاید. این داروها میتوانند باعث سرگیجه، تپش قلب، تورم مچ پا و یبوست شوند. این دارو ها را با میوه یا شیر بخورید و از خوردن آنها با آب گریپ فروت یا نوشیدنی های الکلی خود داری کنید.
اين داروها به بهبود وضعيت ماهيچه هاي عروق خوني شما کمک مي کنند. برخي از آن ها سرعت ضربان قلب را کاهش مي دهند. دوستداران گريپ فروت بايد در زمان مصرف اين داروها احتياط کنند. چرا که آبگريپ فروت با بلوکرهاي کانال کلسيم تداخل دارد و سطوح خوني دارو را افزايش مي دهد و فرد را در معرض عوارض جانبي قرار مي دهد. در صورت نگراني در رابطه با تداخل دارويي با پزشک خود و يا يک دارو ساز مشورت کنيد. سبب مهار حرکت کلسیم به داخل سلول‌های عضلانی دیواره قلب و رگهای خونی شده و در نتیجه عضلات دیواره سرخرگها، شل می‌گردند. بنابراین از تنگ‌شدن رگها جلوگیری می‌شود. نمونه های آنها شامل دیلتیازم، آملوديپين و وراپاميل می‌باشند. عوارض جانبی شامل تورم پا و یبوست است.

مسدود کننده های بتا

مسدود کننده های بتا ضربان قلب را پایین میاورند به این معنا که قلب دیگر مجبور نیست سخت کار کند. آنها برای دیگر مشکلات قلبی نیز استفاده میشوند مانند ضربان قلب غیر طبیعی که آریتمی نام دارد. ممکن است با دیگر داروها تجویز شوند. عوارض جانبی می تواند بی خوابی، سرگیجه، خستگی، سرد شدن دستها و پاها، و اختلال در نعوظ باشد.

مهارکننده هاي رنين

رنين آنزيمي است که توسط کليه ها توليد مي شود و منجر به افزايش فشار خون مي شود. اين دارو از طريق کاهش توانايي عملکرد رنين در فرآيند افزايش فشار خون عمل مي کند.
زماني که فشار خون شما تحت کنترل قرار مي گيرد پزشک روزانه يک آسپيرين تجويز مي کند که یک قرص فشار خون است، تا ريسک نارسايي هاي قلب و عروق را کاهش دهد و به توصیه پزشک میتوان از آن به عنوان داروی فشار خون استفاده کرد.
معمولاً پزشکان جهت کاهش دوز روزانه داروي دريافتي، به جاي تجويز دوز بالاي يک دارو به تنهايي، ترکيبي از داروها با دوز پايين را تجويز مي کنند. در حقيقت دو و يا تعداد بيش تري از داروهاي کاهنده ي فشار خون بهتر از يک دارو به تنهايي عمل مي کنند. گاهي اوقات از طريق آزمون و خطا مي توان موثرترين دارو و يا موثرترين ترکيب دارويي را پيدا کرد.

متسع‌ كننده‌های عروقی

سبب شل شدن دیواره رگها و در نتیجه اتساع (گشاد شدن) آنها می‌شود. این داروها فقط در اورژانس برای افرادیکه فشارخون آنها با داروهای دیگر کنترل نمی‌شود، بکار می‌روند. نمونه‌های این داروها شامل هیدرالازین و مینوکسیدیل می‌باشند. ممکن است مینوکسیدیل سبب تجمع مایع در بدن شود و در نتیجه باید همراه با ادرارآورها مصرف شود تا مایع از بدن خارج شود.

دیگر دارو ها

دیگر داروهایی که باعث کاهش فشار خون میشوند شامل باز کننده های عروقی، مسدود کننده های آلفا و آگونیست مرکزی هستند. اثرات جانبی احتمالی شامل سرگیجه، تپش قلب، سردرد، یا اسهال میشود. دکتر در صورتی که دیگر داروها کارساز نباشند و یا شرایطی خاص داشته باشید این موارد را تجویز میکند.
این داروها بر روی مغز و دستگاه عصبی اثر می‌کنند تا تعداد ضربان قلب را کاهش داده و از تنگ شدن سرخرگ‌ها جلوگیری کنند. اما امروزه بندرت مصرف می‌شوند. نمونه‌های این داروها عبارتند از: کلونيدین، گوانفاسین و متیل دوپا. كلونيدين از این لحاظ منحصر بفرد است که به شکل خوراکی و برچسب پوستی که هفته‌ای یکبار استفاده‌ مي‌شود موجود می‌باشد. عوارض جانبی این داروها شامل آرامبخشي، سرگیجه، دهان خشک و خستگی می‌باشد.

داروهای تزریقی پایین آورنده فشارخون

این داروها در موارد بسیار شدید فشارخون كه معمولاً همراه با علائم مغزی و یا قلبی می ‏باشد كاربرد دارند. بیمار تا كنترل مناسب فشارخون در بیمارستان بستری شده و از این ‏داروها استفاده می شود. سرم نیترات به صورت تزریق پیوسته وریدی وتزریق آمپول ‏فورزماید پركاربردترین داروهای تزریقی موجود برای كنترل فشار شدید در بیمارستانهای ‏كشور می باشند. ‏

نكته: كاهش فشار خون به صورت ناگهانی منجر به علائم سرگیجه ضعف و بی حالی شده ‏و آزاردهنده است. بنابراین برای كنترل فشارخون اغلب از مقادیر پایین دارو استفاده شده ‏و افزایش میزان دارو و یا اضافه كردن داروی جدید به تدریج انجام شده. گاهاً در موارد ‏شدید فشارخون، رسیدن به فشارخون مناسب باید در طی چند هفته انجام شود تا از ایجاد ‏این عوارض پیشگیری شود. صبر و حوصله و اطمینان به پزشك در این رابطه بسیار كمك ‏كننده است. ‏