عوارض فشار خون بالا

Young female doctor or nurse taking a patients

خون بعلت داشتن نيرو (فشار) در شريانهاي اعضاء بدن جاري مي شود و مواد غذايي و اكسيژن را به قسمتهاي مختلف بدن ميرساند و هم چنين مواد زايد را از بافتها دور مي كند. اين نيروكه توسط ضربان قلب ودر اثر برخورد خون به جدار شريان بوجود مي آيد فشار خون ناميده مي شود .
فشار خون معمولا علائم هشدار دهنده ای را ندارد شما ممکن است احساس خوبی داشته باشید. ولی فشار خون شما بالا باشد تنها راه برای پیدا کردن فشار خون بالا این است که به طور منظم توسط پزشک خود بررسی شوید. اگر فشار خون شما طبیعی است و شما هیچ عوامل خطر دیگری مانند بیماریهای قلبی عروقی و سابقه شخصی یا خانوادگی فشار خون بالا هم ندارید شما هنوز هم باید هر دو سال یکبار توسط پزشک، فشار خون خود را چک کنید.

عوامل تغییر فشار خون

فشارخون در طول شبانه‌روز در اثر برخی از عوامل مثل ورزش، کافئین، داروها یا شرایط استرس‌زا افزایش می‌یابد، سپس به سطح طبیعی بر می‌گردد. اگر فشارخون در رگها بطور دایمی از سطوح سالم بالاتر باشد (فشارخون‌بالا)، قلب مجبور می‌شود که فعالیت بیشتری انجام دهد تا بتواند خون را به تمامی بدن پمپ نماید و در نتیجه ممکن است قلب و رگها دچار آسیب شوند.
دو عامل درمیزان فشارخون اثر می‌گذارند: ۱) نیرویی که قلب توسط آن منقبض می‌شود بر فشار خون تأثیر می گذارد ۲) مقاومت سرخرگ‌های بزرگ و سرخرگ‌های کوچکتر (سرخرگچه‌ها) در مقابل جریان خون بر فشار خون مؤثر است.

نحوه اندازه گیری فشار خون

فشار خون در دو سطح اندازه گيري ميشود ، يكي در زماني كه قلب منقبض مي شود و خون وارد سرخرگ ها مي شودودر اين حالت فشار خون به حداكثرمقدارخود ميرسد كه به آن فشار حداكثر يا سيستول يا ماكزيمم مي گويند ، و ديگري در زمانيكه قلب در حالت استراحت است و در اينحالت فشار خون به حداقل مقدارخود ميرسد كه به آن فشار حداقل يا دياستول يا مينيمم مي گويند.
اکثر افراد مبتلا به فشارخون‌بالا (۹۰ تا ۹۵ درصد آنها) ، مبتلا به نوعی از هیپرتانسیون (فشار خون بالا) تحت عنوان نوع اولیه یا ضروری هستند که به این مفهوم است که علت یا علل فشارخون بالا در این افراد مشخص نیست. در سایر افراد فشارخون بالا ممکن است بدلیل وجود یک مشکل زمینه‌ای مانند اختلال رگهای خونی، بیماری کلیوی یا بیماری تیروئید رخ دهد.
عوامل شناخته شده‌ای وجود دارند که خطر ابتلا به فشارخون بالارا افزایش می‌دهند یا اغلب بیماری زمینه‌ای را تشدید می‌نمایند. اگر یک یا تعداد بیشتری از این عوامل‌ خطر وجود داشته باشد شما در معرض خطر بیشتری هستید.

انواع فشار خون بالا

علت 90 الي95درصد فشار خون بالادر افراد مبتلا ناشناخته است كه به اين نوع فشار خون بالاي اوليه گفته مي شود . اگر علت فشار خون بالا شناخته شده باشد ، مثلا به علت بيماريهاي كليه ، بيمــــاري غده فوق كليوي يا مصرف قرصهاي ضد بــارداري و غیره باشد آنرا فشار خون بالاي ثانويه مي نامند. اين نوع حدود 5 الي10درصد بيماران مبتلا به فشارخون بالا را شامل مي شود.

علل شایع فشار خون بالا

از دلایل ابتلا به فشار خون میتواند به موارد زیر اشاره کرد:

  • وزن بالا: احتمال ابتلا به بيماري فشار خون بالا در افراديكه چاق هستند بيشتر است
  • رژیم غذایی بر سدیم (نمک زیاد) یا چربی اشباع شده
  • افزايش چربي خون
  • مصرف الکل
  • استرس بیش از حد
  • سن: با افزايش سن شيوع فشار خون بالا نيز افزايش مي يابد
  • وراثت: در برخي خانواده ها استعداد ابتلاء به بيماري فشار خون بالا وجود دارد . يعني اگر والدين ، خواهر و يا برادر مبتلا به فشار خون بالا باشند، احتمال ابتلاء به فشار خون بالا در فرد زياد است.
  • حساسيت به نمك :دربعضي ازافراد مصرف زياد نمك(كلرورسديم) ‌همراه با افزايش فشارخون خواهد بود و كاهش مصرف نمك رژيم غذايي در تنظيم فشار خون تائير زيادي دارد.
  • كم تحركي و نداشتن فعاليت جسماني: كم تحركي از راههاي مختلف مي تواند زمينه ساز فشار خون بالا باشد ، از جمله كم تحركي مي تواند منجر به چاقي شده و چاقي يك عامل خطر زمينه ساز فشار خون بالا است .
  • جنسیت: فشار خون بالا در مردان شایع تر از مردان است. مصرف سیگار و سایر دخانیات: چربي خون بالا و مصرف دخانيات اگر چه بطور مستقيم موجب افزايش فشار خون نمي شوند اما در دراز مدت بعلت ايجاد بيماري تصلب شرائين (سختي جدار رگها) باعث تشديد فشار خون بالا مي گردند .
  • استفاده از قرص های ضد بارداری
  • دیابت: در صورتي كه مقدار قند موجود در خون بالاتر از حد طبيعي باشد، فردمبتلا به بيماري ديابت است واز عوارض مهم آن بيماري قلبي - عروقي، فشار خون بالا ، اختلال بينايي و آسيب كليه مي باشد .

عوارض فشار خون بالا

مهم ترین عوارض ناشی از ابتلا به فشار خون بالا عبارتند از:

بالا بودن فشار خون برای مدت چند سال چنان چه موجب تنگ و سخت شدن سرخرگ ها شده باشد قلب قادر به پمپ کردن خون در درون این رگ ها نخواهد بود و در نتیجه نارسایی احتقانی قلب روی می دهد و مایع در ریه ها جمع می شود.
از عوارض فشار خون می توان به آسيب رساندن به كليه(نارسائي كليه) ،چشم(اختلال بينائي) ، قلب(سكته قلبي) و مغز(سكته مغزي) اشاره کرد و به همين دليل فشار خون بالا بيماري خطر ناكي به حساب مي آيد و در زنان باردار سبب کاهش رشد جنین درون رحم مادر، زایمان زودرس، مرده زایی و افزایش احتمال تولد نوزاد کم وزن( با وزن کمتر از 2500 گرم)

تشخیص فشار خون

برای بررسی بیماریهای کلیوی آزمایش های میکروسکوپی ادرار، پروتیئن در ادرار و کراتینین انجام شود.
برای غدد اندوکرین آزمایش سدیم، پتاسیم، کلسیم و TSH سرم انجام شود.
برای بررسی بیماریهای متابولیک آزمایش FBS, LDL. HDL, CHL, TG انجام شود.
و موارد دیگری مانند نوار قلب ( برای بررسی هایپرتروفی بطن چپ ) و CXR ( برای نشانه های بزرگی قلب ) و سونوگرافی کلیه انجام می شود.

درمان

اگرفشارخون بالابه موقع تشخيص داده و درمان شود و بيمار بطور مرتب تحت مراقبت باشد، قابل كنترل است و مي توان از عوارض آن پيشگيري نمود.در فشارخون بالاي ثانويه اگر علت و بيماري كه سبب ايجاد فشارخون بالا شده است درمان شود،در اكثر موارد فشارخون به وضع طبيعي برمي گرددو بيمار بهبود مي يابد.
درمان بیماری فشار خون بالا به دو شیوه درمان غير دارويي و درمان دارويي انجام می شود.

درمان غیر دارویی

مراقبت هاي غير داروئي شامل تغيير شيوه هاي زندگي است. اگرچاقي وجود دارد مي توان با انتخاب رژيم غذايي وفعاليت بدني مناسب وزن را كاهش داد . با كاهش وزن، فشار خون نيز به مقدار قابل ملاحظه اي كاهش مي يابد.محدوديت مصرف نمك ،فشارخون را تا حدودي پائين مي آورد ، بنا بر اين بايد از خوردن غذاهاي شور پرهيز نمود . ترك سيگار و ورزش منظم روزانه در كنترل فشار خون بالا موثر است .

درمان دارویی

در بعضي از بيماران با وجود رعايت درمان غير دارويي فشار خون تا حد مطلوب كاهش نمي يابد و لازم است براي تنظيم فشار خون بالا از دارونيز استفاده شود.دارو توسط پزشك تجويز مي شود. داروها ممكن است عوارضي مثل سرگيجه ، خواب آلودگي ، تنگي نفس شديد ، طپش قلب ، تهوع ، استفراغ و حساسيت ايجاد كنندكه بايد در سير درمان بيمار به آنها توجه داشت و در صورت مشاهده عوارض نامبرده ،بيمار را به موقع به پزشك ارجاع داد تا مقدار دارو را كاهش دهد و يا در صورت لزوم مصرف داروي مورد نظر را قطع كند و داروي جديدي تجويز كند .