تنظیم فشار خون و پیشگیری از فشار خون بالا

8e72aeef146bfa5c54774e313740f58b

گردش خون باعث می شود سلول ها همواره مواد مغذی و اکسيژن دریافت نمایند. عمل پمپ کردن قلب باید فشار کافی ایجاد کند٬ تا خون موجود در سرخرگ های اصلی را به سرخرگ های کوچکتر و سرانجام به مویرگ های باریک وارد کند. دستگاه عصبی و کليه ها با تنظيم اندازه رگ های خونی و تأثير بر عمل پمپ کردن قلب به حفظ فشار خون کمک می کنند٬ باریک تر شدن رگ های خونی و یا افزایش حجم خون در جریان باعث می شود قلب فشار بيشتری ایجاد کرده و برای تغذیه بافت ها عمل پمپاژ را با شدت بيشتری انجام دهد. تصلب شرائين باعث باریک و سفت شدن سرخرگ ها و در نتيجه باعث افزایشفشار خون می شود.

علائم

فشار خون بالا گاهی «قاتل بیصدا» نامیده میشود؛ چرا که تا مراحل انتهایی اغلب هیچ علامتی ندارد. پرفشاري خون به ندرت علائمی از خود نشان میدهد و تشخیص آن معمولاً از طریق آزمایش، یا در حین درمان یک بیماري دیگر صورت میگیرد. برخی افراد مبتلا به فشار خون بالا، داراي علائمی نظیر سردرد (به ویژه در پشت سر و در هنگام صبح) و همچنین احساس سبکی سر، تهوع، وزوز گوش (بصورت همهمه یا سوت کشیدن)، تاري دید یا غش کردن میباشند. در آزمایش بالینی در صورت تشخیص رتینوپاتی ناشی از پر فشاري خون در معاینه ته چشم از طریق افتالموسکوپی (مشاهده پشت چشم )، وجود پرفشاري خون مشکوك خواهد بود. اصولاً، شدت تغییرات رتینوپاتی ناشی از پرفشاري خون به درجات 1 تا 4 تقسیم میشود، اما تشخیص انواع خفیف تر آن میتواند مشکل باشد. نتایج افتالموسکوپی میتواند بیانگر مدت ابتلاي فرد به پرفشاري خون نیز باشد.

عوامل و دلایل

از عوامل موثر در بروز پر فشاری خون می توان به استرس، چاقی، کم تحرکی، سوابق فامیلی، مصرف دخانیات، بیماری های کلیوی و هورمونی، تغذیه نامناسب (دریافت زیاد چربی اشباع و نمک از طریق رژیم غذایی) و سالمندی اشاره کرد.
بسته به تقاضاي بدن، قلب، جريان خون را در شريان ها بالا و پايين مي برد. ورزش، تشويش و اضطراب مي توانند منجر به افزايش موقتي فشارخون شوند. افراد سالم در سنين بين 30-20 سالگي فشارخون 80/120 ميلي متر جيوه دارند. تقريبا" 15% افراد هميشه فشارخون بالا دارند و تنها 5 درصد افراد مبتلا به پرفشاري خون هستند، اين امر ناشي از اختلالاتي مانند بيماري كليوي، اختلالات هورموني يا حاملگي مي باشد. بيشتر موارد فشارخون بالا از نوع اوليه ناشناخته است.

عوامل تنظیم کننده فشار خون

مهمترين عملكردهاي شناخته شده در تنظیم فشار خون عبارتند از :
عملكردهاي عصبي : عملكردهاي عصبي در كنترل فشار خون متعدد هستند كه يكي از آنها گيرنده هاي فشار هستند . در بعضي قسمتهاي شرائين بزرگ گيرنده هائي وجود دارند كه به تغيير فشار خون حساس ميباشند و نسبت به آن عكس العمل مناسب نشان مي دهند و از افت فشارخون يا افزايش فشارخون به طور ناگهاني پيشگيري ميكنند.

عملكردهاي هورموني : هورمونهاي متعددي در تنظيم فشار خون دخالت دارند ، از جمله رنين و آدرنالين كه به ترتيب از كليه و غده فوق كليوي ترشح مي شوند و سبب تنظيم فشارخون مي شوند .

تنظيم فشار خون از طريق كليه و حجم خون : اين عملكرد شايد مهمترين سيستم كنترل كننده فشار خون باشد كه در طولاني مدت ميزان نهائي فشار خون را معين مينمايد . نشان داده شده است كه ميزان دفع نمك و آب توسط كليه ، با تغيير فشار خون به شدت تغيير مي كند .

عوارض

سکته مغزی ، حمله قلبی ، نارسایی احتقانی قلب و ورم‌ ریه ، نارسایی‌ کلیه و آسیب چشمی و مشکل بینایی از عوارض اصلی فشار خون بالا هستند. باید دانست که هرچه فشار خون بالاتر باشد، میزان امید به زندگی پایینتر خواهد بود. در افرادی که دچار فشار خون بالا هستند، میزان ابتلا به سکته مغزی و حمله قلبی بیشتر خواهد بود. اگر فشار خون بالا به مدت طولانی بدون درمان باقی بماند، ممکن است نارسایی کلیوی رخ دهد و یا حتی به بینایی آسیب وارد شود. در ضمن امکان دارد که قلب بطور غیر طبیعی بزرگ شده و کارایی آن کم شود که چنین وضعیتی می تواند منجر به نارسایی قلبی و اختلال در پمپاژ خون توسط قلب شود.
اگر فشار خون بالا درمان گردد آنگاه از خطر ابتلا به حملات قلبی کاسته خواهد شد.

تشخیص و پیشگیری

در حال‌ حاضر راه‌ خاصی‌ برای‌ پیشگیری‌ از فشار خون‌ بدون‌ علت‌ مشخص‌ وجود ندارد. اگر سابقه‌ خانوادگی‌ فشار خون‌ بالا وجود داشته‌ باشد، فشار خون‌ باید مرتباً کنترل‌ شود. اگر فشار خون‌ بالا زود تشخیص‌ داده‌ شود، زمان‌
با تغییر رژیم‌ غذایی‌، ورزش‌، کنترل‌ استرس‌، ترک‌ دخانیات‌، ننوشیدن‌ الکل‌، و دارو معمولاً باعث‌ پیشگیری‌ از بروز عوارض‌ می‌شود.
با درمان‌ می‌توان‌ از عوارض‌ پیشگیری‌ نمود (البته‌ به‌ غیر از اثرات‌ جانبی‌ احتمالی‌ داروها) امید به‌ زندگی‌ تقریباً در حد طبیعی‌ است‌. بدون‌ درمان‌، امید به‌ زندگی‌ کاهش‌ می‌یابد زیرا احتمال‌ حمله‌ قلبی‌ یا سکته‌ مغزی‌ زیاد می‌شود.
اصولا فشارخون در بخش‌های مختلف سیستم گردش خون متفاوت است ولی در اندازه گیری، فشار خون به دو نوع فشارخون سیستولی و دیاستولی مجزا می شود.
فشار خون سیستولی معمولاً به فشار خونی که در سرخرگ‌های است گفته می‌شود و فشارخون دیاستولی به فشارخون ورید گفته می شود. معمول‌ترین روش اندازه‌گیری فشار خون به‌ وسیله فشارسنج است که با استفاده از ارتفاع جیوه برای اندازه‌گیری فشار خون در حال چرخش در رگ‌ها استفاده می‌کند. فشارخون طبیعی براساس قرارداد برای فشارخون سیستولی پائین تراز 120 میلی متر جیوه و برای فشارخون دیاستولی پائین تراز 80 میلی ‌لیترجیوه است. شیوع فشارخون بالا در جوامع گوناگون متفاوت است.

کنترل و درمان

برای درمان فشار خون باید سوء مزاجی که باعث افزایش فشار خون شده است را درمان کرد. این رویکرد، یک رویکرد تخصّصی است که باید از سوی پزشک حاذق دنبال شود. اما آنچه در ادامه می آید توصیه هایی ساده و عملی هستند که در صورتی که آنها را جدی بگیرید می توانید نسبت به درمان خود مطمین باشید؛ همچنین عمل به این توصیه ها از ابتلای افراد سالم به فشار خون نیز پیشگیری خواهد کرد.
راههای کنترل فشار خون عبارتند از:

  1. دانستن میزان فشار خون خود، چک کردن منظم آن
  2. دانستن اینکه وزن شما در چه حدودی باید باشد، نگه داشتن وزن در همان حد یا پایین تر از آن
  3. از مصرف زیاد نمک در پخت و پز و غذا خودداری کنید، پرهیز از غذاهای شور
  4. غذاهایی مصرف کنید که چربی های اشباع آن کم باشد
  5. مصرف الکل را متوقف کنید
  6. داروهای خود را دقیقا طبق تجویز مصرف کنید. از قرص ها خسته نشوید حتی برای یک روز هم که باشد
  7. قرار ملاقات با پزشک خود را فراموش نکنید
  8. توصیه های پزشکتان را در مورد فعالیت جسمانی و نوع ورزش مد نظر داشته باشید
  9. مطمئن شوید که پدر و مادر، برادران، خواهران، بچه ها فشار خون خود را مرتبأ چک می کنند
  10. در هر حال سرزنده به زندگی ادامه دهید و شاداب باشید

دنبال کردن توصیه های ذکر شده برای کنترل فشار خون شما الزامی می باشد.در صورتی که شما احتیاج به کمک برای تغییر شیوه زندگی خود دارید و مشکلی با داروهای خود دارید با پزشک خود مشورت کنید.