نوسان فشار خون و فشار خون متغیر

Causas-de-la-presion-alta-1

فشار خون سرخرگی در بیشتر افراد چه دارای فشار خون طبیعی یا دچار افزایش فشار خون، نوسان می نماید. افرادی که تحت عنوان مبتلایان به فشار خون متغیر گروه بندی می شوند بیمارانی هستند که فشار خون سرخرگی آنها بعضی اوقات، نه همیشه در اطراف فشار خون بالا قرار دارد. افزایش فشار خون مداوم می تواند تسریع شود یا وارد مرحله ای بدخیم گردد که البته این امر معمولا در بیماران درمان یافته رخ نمی دهد.
بررسي نوسانات در فشار خون روش‌هاي بهتري براي پيش بيني خطر احتمالي سكته مغزي است و هم چنين اين نوسانات شاخص‌هاي مهمي براي بررسي ميزان آسيب پذيري افراد در برابر حملات قلبي، نارسايي قلبي و ساير مشكلات عروقي است.

نوسانات فشار خون چیست؟

نوسان فشارخون دو وجه یا شکل متفاوت دارد که در یک شکل آن فشار خون بالا می‌رود و در دیگر شکل فشارخون پایین می‌آید.
نوسانات فشار خون عبارتند از :

  1. وقتی نوسان فشار خون در جهت پایین آمدن فشار خون باشد که در این صورت ممکن است موجب کاهش حجم خون شود و این به آن معناست که قلب نمی‌تواند به هر دلیلی تند بزند. معمولاً پایین بودن فشار خون (هیپوتانسیون؛ hypotension) در محدوده ی پایین ترین میزان طبیعی موجب بروز علایم نمی شود ولی چنان چه از این حد نیز کمتر شود در اثر نرسیدن خون کافی به مغز، فرد دچار گیجی می شود و یا ممکن است دچار تاری دید و تهوع شود یا از حال برود. فشار خون پایین، برای خون رسانی و اکسیژن رسانی به بافت ها کافی نیست. برخی علل این مساله عبارتند از:
    کم‌شدن آب بدن که در این وضع بدن مقدار زیادی مایع از دست می‌دهد.
    کم‌خونی شدید به‌دلیل خونریزی زیاد از جراحت و زخم شدید. این خونریزی ممکن است ناشی از زخم داخلی یا خارجی باشد .
    کمبود مواد مغذی از جمله کمبود برخی عناصر معدنی و ویتامین‌ها مثل آهن، ویتامین B و ویتامین B12 که ممکن است تولید گلبول‌های‌قرمز را که یکی از اجزای اصلی خون است کاهش دهد. در نتیجه، خون کافی در دستگاه گردش خون وجود نخواهد داشت که در نهایت به کاهش فشار خون منجر می‌شود.
    عفونت جدی فردی که به عفونت شدید مبتلاست نیز ممکن است نوسان فشار خون داشته باشد. این حالت زمانی اتفاق می‌افتد که یک عامل بیماری‌زا سعی می‌کند وارد جریان خون شود.
  2. هنگامی که نوسان فشار خون به سمت بالاست به این معنیکه قلب سخت کار می‌کند و تلاش بسیار زیادی برای پمپ کردن خون انجام میدهد. بالابودن فشار خون (پرفشاری خون یا هیپرتانسیون؛ hypertension) یکی از بزرگترین مشکلات بهداشتی کشورهای صنعتی و سایر کشورهای جهان است . بالا بودن فشار خون می تواند منجر به مرگ ناشی از بیماری عروق کرونر قلب ، سکته مغزی، نارسایی قلبی و نارسایی کلیه شود. از آنجا که بالا بودن فشار خون بدون عارضه، با علایمی همراه نیست بسیاری از بیماران از ابتلا به پرفشاری خون بی خبر هستند. فقط ۵۰% از بیماران مبتلا به فشار خون بالا تحت درمان آن قرار دارند و فقط در ۳۰% از این تعداد، فشار خون به طور ایده آل کنترل شده است. بنابر تعریف کنونی، بالا بودن فشار خون سیستمیک در بزرگسالان (افراد بالای ۱۸سال)عبارت است از فشار سیستولیک ۱۴۰ میلی متر جیوه یا بالاتر، یا فشار خون دیاستولیک ۹۰ میلی متر جیوه یا بالاتر. بر طبق این تعریف، حدود ۵۰ میلیون نفر بزرگسال آمریکایی به پرفشاری خون مبتلا هستند.

علل فشار خون متغیر(نوسان فشار خون)

گاهی اوقات فشارخونتان ممکن است به دلیل عواملی خاص نوسان پیدا کند، ولی همیشه مشکلی جدی نیست. نوسان خفیف حدود 10 درصد کاملا طبیعی است، ولی اگر به مشکلی مزمن تبدیل شود، موضوعی نگران‌کننده خواهد بود. خون هنگام حرکت در رگ های بدن به دیواره عروق فشاری وارد می آورد که با اندازه گیری آن میزان فشارخون فرد مشخص می شود. نوسان فشارخون و بالا و پایین شدن آن در طول روز طبیعی است، اما اگر این فشار بالا بماند و پایین نیاید، به آن فشارخون بالا اطلاق خواهد شد.
یکی از دلایل اصلی نوسان خون، فشار خون بالاست که علت آن ممکن است برخی بیماری‌های قلبی باشد که تشخیص داده نشده‌اند. بیماری‌های کلیوی، مسائل هورمونی و بارداری و وراثت نیز ممکن است در مشکل پرفشاری خون دخیل باشند.
برخی از دلایل نوسانات فشار خون بالا عبارتند از:

  1. فشار خون در حين خواب پايين است.
  2. وقتي بيدار مي شويد، فشار خون به سرعت بالا مي رود.
  3. سرعت تنفس و ضربان قلب بر فشار خون موثر است.
  4. فعاليت ذهني و جسماني بر فشار خون موثر است.
  5. ميزان كاهش فشار خون حين خواب در افراد سالمند و مبتلايان به ديابت كمتر است. فشار خون با كشيدن هر نخ سيگار بالا مي رود.
  6. كمبود خواب باعث افزايش فشار خون مي شود.
  7. اجابت مزاج يا يك مثانه پر از ادرار ممكن است فشار خون را افزايش دهد.
  8. مصرف روزانه و منظم بيش از دو اونس الكل باعث افزايش فشار خون ميشود.

علائم

نخستین مرحله یعنی نوسان هیچ علائمی ندارد. بعد از مدتی علائم شایع و رایج آن شامل سردرد، بی‌تابی و بی‌قراری و سرگیجه مشاهده می‌شود. علائم دیگر آن ضعف، عدم تعادل هنگام بلند شدن، گیجی و منگی و تهوع است.
سردردهایی که در خانم های باردار معمولا در سه‌ماهه دوم و به خصوص در سه‌ماهه سوم و هفته‌های آخر بارداری دیده می‌شوند، خطرناک‌اند. مسمومیت بارداری یا پره اکلامپسی که عموما بین هفته ۲۰ تا ۳۰ بارداری شروع می‌شود، در خانم‌های بارداری که دچار افزایش فشارخون هستند، رخ می‌دهد و تورم دست و پا و صورت در آنها دیده می‌شود. افزایش وزن غیرعادی و هفتگی، وجود پروتئین در ادرار و نوسانات فشار خون در این مادران سبب بروز سردردهای ناگهانی در آنها می‌شود.

تشخیص و درمان

مطالعات محققان دانشگاه پزشکی ژاپن نشان می دهد که بهترین زمان اندازه گیری فشار خون در افرادی که فشار خون بالا دارند، صبح است؛ چرا که فشار خون بالا در صبح، با افزایش احتمال سکته مغزی مرتبط است. این مطالعه همچنین نشان می دهد که نوسانات فشار خون در جمعیت آسیایی، بیش از ساکنین کشورهای غربی است، به همین دلیل این مطالعه بر مبنای مردم ژاپن صورت گرفته است و به افرادی که در آسیا زندگی می کنند، به ویژه افرادی که فشار خون بالا دارند، توصیه می شود که هر روز به محض بیدار شدن از خواب فشار خود را اندازه بگیرند.
اگر متوجه نوسان فشار خون شدید، حداقل سه بار در روز در سه زمان مختلف از شبانه‌روز فشار خون را بگیرید و اگر متوجه تغییرات مستمری در فشار خون شدید، برای یافتن علت دقیق آن باید با پزشک مشورت کنید. پزشک نخست سعی می‌کند علت پنهان و نهفته را تشخیص دهد و بعد شروع به درمان می‌کند، داروهایی برای تثبیت فشار خون تجویز کرده و بدقت اندازه‌گیری فشار خون را تحت نظر می‌گیرد تا این عارضه مرتفع شود. اگر فشار خون بالاتر از حد طبیعی باشد، رژیم غذایی کم‌نمک و پرفیبر توصیه می‌شود، ولی اگر نوسان فشار خون در جهت فشار پایین است مواد غذایی حاوی مقدار زیاد آهن، ویتامین C و ویتامین B کمپلکس تجویز می‌شود. در صورتی که دچار نوسان فشار خون شدید، اگر کمی به استراحت و آرامش بپردازید، فشار خون بعد از مدتی خودبه‌خود طبیعی و نرمال می‌شود. ولی برای جلوگیری از عوارض آن باید در فواصل زمانی معینی فشار خون خود را بگیرید.

عوارض

نوسانات زیاد فشار خون می‌تواند با بیماری‌ها قلبی و عروقی در ارتباط باشد. محققان اخیرا 25هزار نفر را که در مطالعه فشارخون بالا شرکت کرده بودند مورد بررسی قرار دادند. آنها از افراد نامبرده هفت تست فشار خون طی چندین ماه گرفتند و سپس این بیماران را تا دو سال و هشت ماه پس از آن تحت نظر قرار دادند.
محققان در يک پژوهش جديد دريافته‌اند که تغييرات در فشار خون شاخص کليدي براي شناسايي سکته مغزي است. اين پژوهش نشان داد که فشار خون بالا نشان مي‌دهد که خطر ابتلا به سکته مغزي يا ساير مشکلات عروقي تا 50 درصد افزايش مي‌يابد. به گفته محققان؛ بررسي نوسانات در فشار خون روش‌هاي بهتري براي پيش بيني خطر احتمالي سکته مغزي است و هم چنين اين نوسانات شاخص‌هاي مهمي براي بررسي ميزان آسيب پذيري افراد در برابر حملات قلبي، نارسايي قلبي و ساير مشکلات عروقي است. بررسي‌ها نشان مي‌دهد؛ تغييرات زياد و گه گاهي در فشار خون يا به عبارتي فشار خون دوره‌اي، مهم ترين عامل بروز سکته مغزي است.
برای درمان فشار خون متغیر، باید علت را شناسایی و درمان کرد. در موارد وجود عفونت، آلرژی شدید، نارسایی قلبی یا آریتمی باید به درمان آن ها پرداخت.